Relatada por la Asociación de Mujeres Artesanas Tsimane’ PHANAKIS.
Las mujeres Tsimane’ trabajamos: cocinamos, lavamos, cuidamos a nuestros hijas e hijos, trabajamos en nuestro chaco; cuando alguien se enferma, nosotras le curamos. También pescamos, cazamos, vendemos plátano, tejemos, creamos artesanías (marico, collares, esteras, sombreros, etc.). Hacemos todo esto para comprar comida para nuestras criaturas. ¿Qué pasaría si no trabajásemos? No comemos, no produce la comunidad. Nosotras sostenemos la comunidad y queremos tener los mismos ingresos: nuestros propios ingresos.
Si tuviéramos la oportunidad podríamos liderar. ¡Las mujeres Tsimane’ también tenemos derechos!
Mo in pen Tsimane carijtaqui in: Jejmiti in, puptaqui in, cojcacâ cuityi avatsun, chime carijtacâ cuisi cân quijadye’ tsun, chime japacjoi yirity muntyi tsun piñituja, chime’ que vacâ tabedye; chime dära yeja’, chime’ jimincacâ pe’rej, Jämtyeja jäm tacdye’ in, saraij’, chicaddye’, sipnaj, shomeroroj, judyeya’ yocsi jedye’ in jämtyeja räj oij in pajqui yaiyeja’ säcsedue’ ava’ dyes tsun.
¿Jun buty jija’ jam juiya’ carijtacâ? ¿Jam säcseja, jam ji panja mo’ bäyedye’ tsun si’ cuisi’ bijadye’ bäyedye’ yas maje tsun si maje tsun mechui cuisi bijodye’?
Mejuiya’ tsun si’ moya’ tupudye’ tupuj tsun tashche’ bu’ja tsun, tsun pen tsimane chime’ moya’ tsun si’ nutsye dye’.